Leki antyamyloidowe w chorobie Alzheimera - kwalifikacja i przebieg leczenia
Leki antyamyloidowe usuwają z mózgu złogi beta-amyloidu i spowalniają postęp choroby Alzheimera. Stosuje się je wyłącznie u pacjentów we wczesnym stadium choroby: z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI) lub z łagodnym otępieniem. Jednym z takich leków jest donanemab, sprzedawany pod nazwą Kisunla.
Przed rozpoczęciem terapii trzeba potwierdzić obecność amyloidu w mózgu, wykonać rezonans magnetyczny, oznaczyć gen APOE i przeprowadzić testy neuropsychologiczne. Lek podaje się dożylnie co cztery tygodnie, maksymalnie przez 18 miesięcy.
Czym są leki antyamyloidowe
To przeciwciała monoklonalne. Rozpoznają beta-amyloid odkładający się w mózgu i doprowadzają do jego usunięcia. Do tej pory leczenie choroby Alzheimera polegało wyłącznie na łagodzeniu objawów. Te leki działają na mechanizm choroby.
Amyloid zaczyna odkładać się w mózgu nawet kilkanaście lat przed pierwszymi objawami. Im wcześniej zostanie usunięty, tym większa szansa na spowolnienie choroby. Terapia nie odbudowuje jednak funkcji już utraconych i nie jest metodą wyleczenia.
Podstawowe informacje o terapii
| Nazwa leku | Donanemab (Kisunla) |
|---|---|
| Grupa | Przeciwciała monoklonalne przeciwamyloidowe |
| Wskazanie | Wczesna choroba Alzheimera: MCI lub łagodne otępienie z potwierdzoną patologią amyloidową |
| Sposób podania | Wlew dożylny |
| Częstotliwość | Raz na 4 tygodnie |
| Czas wizyty | 2-3 godziny (wlew 30-60 minut, obserwacja 30 minut) |
| Maksymalny czas terapii | 18 miesięcy |
| Typowy czas terapii | Około 12 miesięcy, czasem 6-8 miesięcy |
| Badania kontrolne | Rezonans magnetyczny przed 2., 3., 4., 7. i 12. dawką |
| Główne ryzyko | Zmiany ARIA (obrzęk lub drobne wynaczynienia krwi w mózgu) |
| Refundacja NFZ | Brak, leczenie odpłatne |
Kto może zostać zakwalifikowany do leczenia
Terapia jest przeznaczona dla osób we wczesnej fazie choroby Alzheimera. Chodzi o dwie grupy pacjentów:
- z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI) spowodowanymi chorobą Alzheimera,
- z łagodnym otępieniem w przebiegu choroby Alzheimera.
W zaawansowanym otępieniu leczenie nie przynosi korzyści. Usunięcie amyloidu nie odwraca zmian, które już zaszły w mózgu.
Jakie badania są potrzebne przed rozpoczęciem terapii
1. Potwierdzenie obecności amyloidu
Bez tego nie można rozpocząć leczenia. Stosuje się badanie PET ze znacznikiem amyloidowym albo oznaczenie biomarkerów w płynie mózgowo-rdzeniowym pobranym podczas punkcji lędźwiowej.
2. Rezonans magnetyczny mózgu
Wykonywany przed pierwszą dawką. Służy ocenie bezpieczeństwa i wykluczeniu zmian, które zwiększałyby ryzyko powikłań. To samo badanie powtarza się później w trakcie terapii.
3. Badanie genetyczne APOE
Nosiciele wariantu APOE ε4 mają wyższe ryzyko zmian ARIA. Genotyp ε4/ε4 wyklucza leczenie. Wynik wpływa też na plan badań kontrolnych.
4. Testy neuropsychologiczne
Standaryzowana ocena pamięci, uwagi i funkcji wykonawczych. Potwierdza, że pacjent rzeczywiście znajduje się w stadium MCI lub łagodnego otępienia.
5. Ocena chorób współistniejących
Lekarz sprawdza stan ogólny pacjenta i przyjmowane leki. Niektóre schorzenia i preparaty zwiększają ryzyko powikłań na tyle, że terapia zostaje odrzucona.
Przeciwwskazania do leczenia antyamyloidowego
- przyjmowanie leków przeciwkrzepliwych,
- źle kontrolowane nadciśnienie tętnicze,
- istotne zmiany strukturalne w mózgu widoczne w rezonansie,
- genotyp APOE ε4/ε4,
- inne choroby neurologiczne tłumaczące zaburzenia poznawcze,
- zaawansowane otępienie.
O kwalifikacji decyduje neurolog po zapoznaniu się z kompletem wyników.
Jak przebiega leczenie
Lek podaje się w kroplówce raz na cztery tygodnie. Sam wlew trwa od 30 do 60 minut. Po nim pacjent zostaje pod obserwacją przez pół godziny. Cała wizyta zajmuje zwykle od dwóch do trzech godzin.
Przed drugą, trzecią, czwartą, siódmą i dwunastą dawką wykonuje się kontrolny rezonans magnetyczny. Chodzi o wykrycie zmian ARIA, zanim dadzą objawy.
Leczenie trwa maksymalnie 18 miesięcy. Najczęściej kończy się po roku. Jeśli badania obrazowe pokażą, że złogi amyloidu zostały usunięte, terapię można przerwać wcześniej, nawet po 6-8 miesiącach.
Zmiany ARIA - najważniejsze działanie niepożądane
ARIA to skrót od amyloid-related imaging abnormalities. Są to widoczne w rezonansie obrzęki tkanki mózgowej lub drobne wynaczynienia krwi. Pojawiają się u części pacjentów w pierwszych miesiącach leczenia.
Większość przypadków przebiega bez objawów i ustępuje samoistnie. Czasem występują bóle głowy, zawroty, splątanie lub zaburzenia widzenia. Każdy taki objaw wymaga natychmiastowego kontaktu z ośrodkiem prowadzącym terapię. Przy istotnych zmianach leczenie zostaje wstrzymane lub zakończone.
Ryzyko ARIA jest wyższe u nosicieli wariantu APOE ε4 i u osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe. Dlatego oba te czynniki sprawdza się przed rozpoczęciem terapii.
Leczenie antyamyloidowe w Warszawie
W LIFE Medical Center pacjent przechodzi całą ścieżkę w jednym miejscu: konsultację neurologiczną, diagnostykę obrazową, testy neuropsychologiczne i ocenę kwalifikacji. Wyniki badań wykonanych wcześniej w innych placówkach można wykorzystać, jeśli spełniają wymagania protokołu.
Pierwszym krokiem jest wizyta u neurologa. Warto przynieść na nią dotychczasową dokumentację medyczną i listę przyjmowanych leków. Dobrze, gdy pacjentowi towarzyszy bliska osoba. Jej obserwacje są ważnym elementem oceny funkcji poznawczych.
Umów konsultację neurologiczną i sprawdź, czy kwalifikujesz się do terapii.
Umów wizytęNajczęstsze pytania
Czy leki antyamyloidowe leczą chorobę Alzheimera?
Nie. Leki antyamyloidowe usuwają złogi amyloidu z mózgu i spowalniają postęp choroby, ale nie cofają zmian, które już zaszły, i nie przywracają utraconej pamięci. Celem terapii jest wydłużenie okresu, w którym pacjent zachowuje samodzielność.
Co to jest donanemab i Kisunla?
Donanemab to substancja czynna, przeciwciało monoklonalne działające przeciwko beta-amyloidowi. Kisunla to handlowa nazwa leku zawierającego donanemab. Podaje się go dożylnie raz na cztery tygodnie.
Kto nie może przyjmować leków antyamyloidowych?
Leczenia nie stosuje się u osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe, z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, z istotnymi zmianami strukturalnymi mózgu w rezonansie, z genotypem APOE ε4/ε4, z innymi chorobami neurologicznymi tłumaczącymi zaburzenia poznawcze oraz u pacjentów z zaawansowanym otępieniem.
Czy badanie PET jest obowiązkowe przed terapią?
Obowiązkowe jest potwierdzenie obecności amyloidu w mózgu. Można to zrobić na dwa sposoby: badaniem PET ze znacznikiem amyloidowym albo oznaczeniem biomarkerów w płynie mózgowo-rdzeniowym. Wybór metody zależy od decyzji lekarza i sytuacji pacjenta.
Po co wykonuje się badanie APOE przed leczeniem?
Gen APOE wpływa na ryzyko powikłań terapii. Nosiciele wariantu ε4 częściej doświadczają zmian ARIA, a genotyp ε4/ε4 stanowi przeciwwskazanie do leczenia. Badanie służy ocenie bezpieczeństwa terapii, a nie ocenie ryzyka zachorowania.
Co to są zmiany ARIA?
ARIA to zmiany widoczne w rezonansie magnetycznym w trakcie leczenia przeciwamyloidowego: obrzęk tkanki mózgowej lub drobne wynaczynienia krwi. Najczęściej nie dają objawów i ustępują samoistnie. Z tego powodu w trakcie terapii wykonuje się kontrolne badania rezonansu.
Jak długo trwa leczenie antyamyloidowe?
Maksymalnie 18 miesięcy. W praktyce terapia trwa najczęściej około roku. Jeśli kontrolne badania obrazowe potwierdzą usunięcie złogów amyloidu, leczenie można zakończyć wcześniej, czasem już po 6-8 miesiącach.
Czy terapia antyamyloidowa jest refundowana przez NFZ?
Nie. Leczenie prowadzone jest odpłatnie. Na koszt składa się cena leku, wizyty z jego podaniem oraz badania kwalifikacyjne i kontrolne. Wycenę przedstawiamy podczas konsultacji.
Ile trwa kwalifikacja do terapii?
Zwykle kilka tygodni. Czas zależy od dostępności terminów badań obrazowych i laboratoryjnych oraz od tego, jaką dokumentacją pacjent już dysponuje. Wcześniejsze wyniki można wykorzystać, jeśli spełniają wymagania protokołu.
Zobacz też: neurolog Warszawa oraz diagnostyka neurologiczna w LIFE Medical Center.
Informacje na tej stronie mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej. O kwalifikacji do leczenia i jego przebiegu decyduje lekarz po indywidualnej ocenie stanu zdrowia pacjenta.
